شهید راه حق، عین القضات همدانی

می خواهم از مردی سخن بگویم بسیار بزرگ، عالم، ادیب و مسلمان به معنای واقعی...

وی در سال 492هـ.ق به دنیا آمده است؛ البته در خصوص تاریخ تولد وی، تردیدهای بسیار است چراکه خود در آثارش اشاره مستقیمی به سال تولد خود نکرده است.

در زمانی که برای نخستین بار با آثار محمد غزالی آشنا شده و به مطالعه آثار این فیلسوف میپردازد به این مطلب آگهی مییابد که علمی فراتر از این علمها وجود دارد و برای شناخت خداوند راهی دیگر باید برگزید. درنهایت با دیدار احمد غزالی، تمامی شک و شبهه ها از وجودش رخت بر می بندد و درنتیجه به یقین میرسد که تنها علم وافی، عرفان است. مراوده وی با احمد غزالی پس از نخستین دیدار، هم به صورت حضوری و به صورت مکاتبهای تا پایان عمر وی ادامه مییابد. افسوس که وی در جایگاه تهمت و افترا و در نهایت تکفیر قرار میگیرد و در جوانی یعنی سن 33 سالگی به شهادت میرسد؛ باورش سخت است جوانی 33ساله چنان عالم و ادیب باشد که از همان سن بیست سالگی قلم در دست بگیرد و همچون عالمی 60 ساله سخن بگوید. از جمله کتب ارزنده وی، زبده الحقایق، تهمیدات، رساله جمالی، رسال علایی و .. است. تهمیدات که به زبان فارسی نوشته شده است، کتابی عرفانی است که با فلسفه درآمیخته و افکار عرفانی این عارف بلندقدر را آشکار میکند. از جمله مباحث قابل توجه درافکار وی، برتری ولایت بر نبوت، طلب راه آغاز سلوک، محبوبان و محبان، نیاز به شیخ و ... است. یکی از نکات برجسته در افکار عین القضات بیان مباحثی است که بعدها توسط این عربی در قرن 7 هـ.ق تکمیل و شرح و بسط بیشتری یافته اند. به جرأت میتوان گفت که ابن عربی اگرچه بنیان گذار عرفان نظری محسوب میشود لیکن پیشتر از او ، این لقب را، به عین القضات میتوان اعطا کرد.
در نهایت من بر استعداد، علم، توانمندی و حسن بیان این عالم ادیب غبطه میخورم و بارها افسوس میخورم که چرا این جوان عالم در این سن کم باید تکفیر و شهید گردد...
اگر این عالم عمر طولانی تری داشت چه آثار گرانقدر دیگری به اسلام و جامعه ایرانی عرضه میداشت...
حیف و صد حیف...

کتاب، زندگی و من...